7 Mart 2019 Perşembe

Seyahat Yazıları/Amasra-Paflagonya


Paflagonya’nın Bahtsız Prensesi veya Amasra’nın adı…
Başlığı okuduğumuzda yabancı bir yerden bahsediliyor hissine kapılsak da; aslında bu bölgenin antik çağlarda Bartın çayı (Partenos) çevresindeki batı Karadeniz’in o dönemdeki ismi olduğunu ve çokça da ziyaret edildiğini söylemek isterim.  Amasyalı ünlü coğrafyacı Strabon’a göre bu bölge batıda Partenos (Bartın çayı); doğuda da Halys ( Kızılırmak) ile sınırlı idi. Bugünkü anlamda Kastamonu, Sinop, Bartın, Çankırı, Karabük, Zonguldak, Bolu ve Samsun’un bir bölümü “Paflagonya” addediliyordu.
Liman kentlerinin büyük ölçüde; bugünkü Aydın ili Didim ilçesine bağlı Balat köyünde bulunan Antik Miletos şehrinin kolonisi olarak kurulduklarını biliyoruz. Miletosluların sadece Karadeniz kıyısında değil; tüm Akdeniz’de hatta güney Fransa’da bile koloni şehirleri kurduklarını antik kaynaklardan biliyoruz.  Bu yazımızda Paflagonya kentlerinden bugünkü Amasra’nın çok ilginç hikâyesini anlatmak istiyoruz.
MÖ 6 yy de Pers hâkimiyetine geçen ve o dönemdeki adı Sesamoss olan Amasra; MÖ 4 yy da Makedonya hâkimiyetine girer. Büyük Iskender; İssos zaferinde yenilgiye uğrattığı 3.Darious’un yeğeni olan Amastris’i dia doklarından ( Büyük İskender’in en önemli 12 generaline verilen isimdir) olan Krateros ile evlendirir. Ancak İskender’in ölümü ile Krateros Phila ile evlenir ve eşi Amastris’i Herakleia Pontus      ( Karadeniz Ereğli’sinin dönem adı) Tiranı Diyonisos ile evlendirir. Bu evlilikten 2 erkek 1 kız çocukları olur.
Amastris eşi olan tiranın ölümü ile kraliçe unvanını alır ve Suriye Kralı Antigones’in hâkimiyetini tanıdığını ilan eder. MÖ 302 yılında 2.kez Büyük İskender’in generallerinden olan ünlü Lysimachos ile evlenir ve Alexander isimli bir oğulları olur.
Lysimachos MÖ 301 yılında Ptolemaos ile yaptığı İpsos savaşı sonrası Ptolemaos ‘un kızı Arsinoe ile evlenmek için Amastrisi terk eder.
Kraliçe Amastris bölgedeki 4 şehri (Sesamos -Amasra, Kytaros-Cide, Kromna-Kurucaşile ve Tios-Hisarönü) içeren bir birlik kurar.
MÖ 300 yılında Birliğin merkezi konumundaki Sesamos’a kraliçenin adını taşıyan Amastris (Amasra) adı verilir.
Kraliçe Amastris üzerinde adı olan paralar bastırır. Kraliçenin gücünden rahatsız olan oğulları annelerini boğdururlar.
Ancak Amastris’in öcünü eski kocası olan Lysimachos alır, iki prensi öldürtür ve Paflagonyadaki Amastris birliğini ülkesine katar.
Amasranın isim annesi olan bahtsız Amastris; aslında Büyük İskender döneminde yaygın olarak uygulanan medeniyetler arasındaki anlaşmazlıkları veya savaşları sonlandıran evlilik kurumunun kurbanı olmuştur. İlkinde Makedonyalılar ile Persleri kaynaştırma amaçlı evlendirilen Amastris; Eşinin gönülsüz olup Büyük İskender’in ölümü ile eşi tarafından başka bir politik yaranma çabası olarak Pontus Heraklia tiranı ile evlendirilir. Onun ölümü sonrası ise; tek gönül evliliğini Lysimachos ile yapsa da onun da savaşta yenildiği Ptolemaos’un kızı ile evlenmesi ile yine yalnız kalır. Oğulları tarafından öldürülür ve kente adı yadigâr kalır. Amasra…


Baytatil

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Troia’yı Anlamak

Dünyanın bugüne kadar en çok okunmuş eserler sıralamasında İzmir’li kör ozan Homeros’un İlyada ve Odyseia destanının ilk üçteki yeri sanır...